Σχολείον Ψαλτικής

    English (United Kingdom)
      

Χριστός ανέστη στην εκκλησιαστική σλαβική γλώσσα

Εκτύπωση

  Το «Χριστός ανέστη» είναι ένας από τους πιο γνωστούς  ύμνους της ορθοδοξίας μέσω του οποίου μεταφέρεται σε ολόκληρο τον κόσμο το χαρμόσυνο μήνυμα της Αναστάσεως. Στην ελληνική γλώσσα ψάλλεται ακόμα και από ορθοδόξους άλλων λαών και είναι χαρακτηριστικό ότι, τουλάχιστον, στη ρωσική εκκλησία ψάλλεται πολύ συχνά ακόμα και κατά τη διάρκεια των ακολουθιών της περιόδου του Πεντηκοσταρίου.
  Είναι γεγονός ότι το «Χριστός ανέστη» στη σλαβική γλώσσα και σε βυζαντινή μουσική ψάλλεται και στις μέρες μας από τους σλαβικούς λαούς- με εξαίρεση τη Ρωσία- κατά βάση από μεταγραφές Βουλγάρων ψαλτών του 19ου αιώνα. Αυτές οι μεταγραφές, όσες τουλάχιστον έχουμε εμείς εντοπίσει, δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να θεωρηθούν σωστές. Οι Βούλγαροι μελοποιοί δεν είχαν ουσιαστική γνώση της τέχνης της βυζαντινής μελοποιίας και δεν συνέθεταν βάση των άγραφων μεν, υπαρκτών δε, παραδοσιακών κανόνων, αλλά βάση του προσωπικού τους μουσικού αισθητηρίου. Έτσι, λοιπόν, προσπάθησαν να προσαρμόσουν το σλαβικό κείμενο στη μουσική του ελληνικού «Χριστός ανέστη» αλλοιώνοντας όμως τις παλαιές μουσικές θέσεις και διαστρέφοντας την ουσιαστική λειτουργία τους.
  Το σύντομο «Χριστός ανέστη» παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον όσον αφορά στην κατάταξή του σε κάποιο μουσικό είδος από το οποίο θα μπορούσαμε, άλλωστε, να αντλήσουμε και υλικό προκειμένου να συνθέσουμε το «Χριστός ανέστη» στη σλαβική γλώσσα, σύμφωνα με το ελληνικό πρότυπο. Σε αρκετά σημεία θυμίζει οπωσδήποτε το σύντομο στιχηραρικό μέλος του πλαγίου πρώτου ήχου, όπως παραδίδεται στις μέρες μας από πολλούς μουσικοδιδασκάλους και με πρώτο διδάξαντα τον Πέτρο Λαμπαδάριο (+1778). Παρόλα αυτά, υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά όπως, για παράδειγμα, η στάση του μέλους στο φθόγγο «γα» και κάποιες χαρακτηριστικές «θέσεις» που θυμίζουν τρίτο και βαρύ ήχο του συντόμου στιχηραρίου που μας οδήγησαν να ψάξουμε το θέμα λίγο περισσότερο. Έτσι, λοιπόν, ψάχνοντας αντίστοιχες μελωδικές κινήσεις με αυτές του ελληνικού «Χριστός ανέστη» οδηγηθήκαμε στις ανέκδοτες εξηγήσεις της παλαιάς παπαδικής του Χουρμουζίου Χαρτοφύλακος και στο «εκκλησιαστικόν Θεός Κύριος» και το αργό αναστάσιμο απολυτίκιο του πλαγίου πρώτου ήχου, όπου και βρήκαμε αντίστοιχες μελωδικές συμπεριφορές και «θέσεις» με αυτές του «Χριστός ανέστη». Επίσης, παρόμοιες συμπεριφορές και «θέσεις» εντοπίσαμε σε μέλη του πλαγίου πρώτου του ανεξήγητου Αναστασιματαρίου του Δανιήλ Πρωτοψάλτου. Από αυτές ουσιαστικά, λοιπόν, τις πηγές αντλήσαμε εν τέλει το υλικό προκειμένου να μπορέσουμε να παρουσιάσουμε μια μεταγραφή του  «Χριστός Ανέστη» στην εκκλησιαστική σλαβική γλώσσα, όσο γίνεται πιο πιστή στο πρωτότυπο μουσικό κείμενο. 
  Η καταγραφή των λέξεων της σλαβικής γλώσσας στο ελληνικό αλφάβητο έγινε κατά προσέγγιση, διότι είναι σχεδόν αδύνατο να καταγραφεί με ακρίβεια στη γλώσσα μας η εξαιρετικά δύσκολη σλαβική προφορά. Προκειμένου να  επισημάνουμε σε κάποιες περιπτώσεις ότι δύο φωνήεντα αν και προφέρονται ξεχωριστά ανήκουν στην ίδια συλλαβή («κριε», «σιε», «μιε», «γιου», «μπιεχ»), χρησιμοποιήσαμε παλαιότερο σύστημα καταγραφής ξένων γλωσσών στην ελληνική αλφάβητο το οποίο συναντάται σε μουσικά χειρόγραφα και βιβλία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι μουσικές συλλογές εξωτερικών μελών Ευτέρπη (Κωνσταντινούπολη 1830) και Πανδώρα (Κωνσταντινούπολη 1843).
  Το μέλος που σας παραδίδουμε μελοποιήθηκε κατ’ αίτησιν των μαθητών μας στη Μόσχα προκειμένου να ψάλλεται στις ακολουθίες αλλά και σε πασχαλινές συναυλίες από τις χορωδίες της Σχολής μας.  Το 2011 εψάλη από τη Βυζαντινή Δημοτική Χορωδία Ηρακλείου υπό τη διεύθυνση του κυρίου Εμμανουήλ Σουργιαδάκη κατά τη διάρκεια συναυλιών στη Ρωσία το 2011 ενώ το 2010 το ίδιο μέλος εψάλη σε συναυλία στην Αγία Τριάδα Πειραιώς από το βυζαντινό χορό «Εν Ψαλτηρίω». Τώρα, το μέλος παραδίδεται στο ευρύτερο ψαλτικό κοινό και μπορεί να ψαλεί είτε κατά τη διάρκεια συναυλιών είτε κατά τη διάρκεια χαρακτηριστικών αναστάσιμων ακολουθιών όπως είναι ο Εσπερινός της Αγάπης.





JavaScript is disabled!
To display this content, you need a JavaScript capable browser.

 
You are here:

Τελευταία Νέα

Ο Κυριάκος Γκουβέντας στο "Σχολείον Ψαλτικής"

Από φέτος στο «Σχολείον Ψαλτικής» θα διδάσκει ένας από τους μεγαλύτερους δεξιοτέχνες του παραδοσιακού βιολιού, ο Κυριάκος Γκουβέντας.​ ​Δυνατότητα ατομικών και  ομαδικών μαθημάτων για τους ενδιαφερόμενους όλων των ηλικιών.​ Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ.

 

 

 

Πόσο συχνά ακούτε ελληνική παραδοσιακή μουσική;
 

"Ψαλτικές Περιηγήσεις" στα FM

Ακούστε στους 91.2 των FM, κάθε Σάββατο στις 7.30 μ.μ., την εκπομπή «Ψαλτικές Περιηγήσεις» που παρουσιάζουν οι ιδρυτές της Σχολής μας.