Σχολείον Ψαλτικής

    English (United Kingdom)
      

Νέι-Καβάλι | Το όργανο

Εκτύπωση

ΝΕΥ ΚΑΙ ΚΑΒΑΛ

Το νέυ ή νάυ (από περσ. nāy «καλάμι») είναι ένα είδος αυλού χωρίς γλωσσίδα, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο στη λόγια όσο και στη λαϊκή μουσική της Ανατολικής Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής και αποτελείται, ουσιαστικά, από ένα καλάμι (λατ. arundo donax) ανοιχτό και στις δύο άκρες.

Από το 16ο, περίπου, αιώνα ο οθωμανικός τύπος του νέυ, ο πλέον διαδεδομένος και στη σύγχρονη Ελλάδα, κατασκευάζεται με ένα δακτυλιοειδές επιστόμιο από κέρατο, κόκκαλο, ελεφαντόδοντο ή ξύλο, σήμερα και από πλαστικό. Ο τύπος αυτός έχει έξι οπές δακτυλισμού στη μπροστινή μεριά του καλαμιού και μία οπή για τον αντίχειρα στην πίσω μεριά.

Επειδή το νέυ είναι κουρντισμένο κατά το ανατολίτικο τονικό σύστημα (μακάμ), πράγμα που σημαίνει ότι οι οπές έχουν άνισες αποστάσεις μεταξύ τους, η μεταφορά μίας μελωδίας σε άλλον τόνο είναι πολύ δύσκολη. Γι’ αυτό τον λόγο κατασκευάζονται νέυ σε διάφορα μήκη ίσον τονικά ύψη. Πολλοί παίκτες χρησιμοποιούν ένα σετ από έξι έως οκτώ διαφορετικά νέυ.

Ο ήχος του νέυ είναι απαλός και πολύ εκφραστικός. Για να τον παράγει, ο εκτελεστής του νέυ ακουμπάει το επιστόμιο στα χείλη του, κρατώντας το όργανο λοξά (προς τα δεξιά ή αριστερά), και φυσά κατ’ ευθείαν πάνω στο χείλος του ανοιχτού καλαμιού. Με την αλλαγή της πίεσης των χειλιών και του αέρα μπορεί να παίξει σε ψηλότερες ή χαμηλότερες περιοχές της έκτασης του οργάνου, η οποία καλύπτει περίπου δυόμιση οκτάβες. Το τονικό ύψος διαμορφώνεται, επίσης, με την ημικάλυψη οπών καθώς και με την αλλαγή των χειλιών και της στοματικής κοιλότητας. Έτσι, μπορεί να παραχθεί ένα πλήθος από μικροδιαστήματα.

Το νέυ συγκαταλέγεται στα αρχαιότερα εν χρήσει πνευστά μουσικά όργανα. Η ύπαρξή του στην Εγγύς Ανατολή (Μεσοποταμία, Αίγυπτο) μαρτυρείται ήδη από την τρίτη χιλιετία π. Χ. Στον ελλαδικό χώρο, το νέυ ήταν στενά συνδεδεμένο με τη λόγια μουσική του οθωμανικού πολιτισμού, ιδίως με το θρησκευτικό κλάδο αυτής και, επομένως, υποχώρησε μετά την ίδρυση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Από τη δεκαετία του 1980, ωστόσο, σημειώνεται στην Ελλάδα μία αναβίωση του νέυ, η οποία έχει μεν ως κύρια αφετηρία την τουρκική παράδοση, κατάφερε όμως να αναπτύξει ένα ξεχωριστό χαρακτήρα. Σήμερα υπάρχουν στη χώρα μας σημαντικοί παίκτες του νέυ, όπως οι Χρήστος Τσιαμούλης, Μάρκος Σκούλιας, Γιώργος Συμεωνίδης, Χάρης Λαμπράκης και Νίκος Παραουλάκης.

Το καβάλ ή αλλιώς η καβάλα (ίσως από αραβ. qawl «ομιλία») ανήκει, όπως και το νέυ, στον τύπο των αυλών με ανοιχτό κυλινδρικό σωλήνα, κατασκευάζεται όμως συνήθως από ξύλο. Αυλοί τύπου καβάλ είναι διαδεδομένοι σε ολόκληρη την περιοχή των Βαλκανίων και της Εγγύς Ανατολής.

Στη λαϊκή μουσική παράδοση της Θράκης αλλά και στη Βουλγαρία, χρησιμοποιείται ένα είδος καβάλ αποτελούμενο από τρία τμήματα, το μεσαίο των οποίων έχει επτά οπές δακτυλισμού στην μπροστινή μεριά και μία οπή στην πίσω μεριά. Σε αντίθεση με το νέυ, οι οπές του καβάλ έχουν ίσες αποστάσεις μεταξύ τους, με αποτέλεσμα το καβάλ να είναι κουρντισμένο σύμφωνα με το δυτικό ή «ισοσυγκερασμένο» σύστημα. Τα περισσότερα καβάλ θρακικού τύπου είναι σήμερα σε ρε, έχουν δηλαδή το ρε2 (147 Hz) ως χαμηλότερο φθόγγο. Ο ήχος παράγεται με τον ίδιο τρόπο όπως στο νέυ, είναι όμως πλουσιότερος και, ειδικά στη χαμηλή οκτάβα, ισχυρότερος από εκείνον του νέυ. Παλαιά, το καβάλ ήταν το χαρακτηριστικό όργανο των βοσκών και μέχρι τις ημέρες μας απαντάται κυρίως στις λαϊκές μουσικές παραδόσεις της Εγγύς Ανατολής και των Βαλκανίων. Εξαίρεση αποτελεί η Βουλγαρία όπου, από τη δεκαετία του 1970, το καβάλ διδάσκεται σε Ανωτάτες Σχολές Μουσικής και έχει καθιερωθεί ως σολιστικό όργανο της έντεχνης συμφωνικής μουσικής και της τζαζ (Theodosii Spassov, Nedyalko Nedyalkov, Vladimir Velichkov κ.ά.).

Η διδασκαλία του νέυ και του καβάλ στο «Σχολείον Ψαλτικής» εστιάζει στα εξής βασικά θέματα:

· Σωστή τεχνική αναπνοής και εξισορροπημένος ήχος

· Ολιστική προσέγγιση της μουσικής ως ενότητας μέλους – ρυθμού – λόγου – κίνησης

· Απόκτηση ενός αντιπροσωπευτικού ρεπερτορίου

· Τεχνικές καλλωπισμού και αυτοσχεδιασμού

· Εφαρμoσμένη θεωρία μέλους (μακάμ) και ρυθμού

· Καλλιέργεια της ακοής

· Χρήση μουσικής σημειογραφίας

(συντάκτης: Daniel Koglin)

 
You are here:

Τελευταία Νέα

Ο Κυριάκος Γκουβέντας στο "Σχολείον Ψαλτικής"

Από φέτος στο «Σχολείον Ψαλτικής» θα διδάσκει ένας από τους μεγαλύτερους δεξιοτέχνες του παραδοσιακού βιολιού, ο Κυριάκος Γκουβέντας.​ ​Δυνατότητα ατομικών και  ομαδικών μαθημάτων για τους ενδιαφερόμενους όλων των ηλικιών.​ Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ.

 

 

 

Πόσο συχνά ακούτε ελληνική παραδοσιακή μουσική;
 

"Ψαλτικές Περιηγήσεις" στα FM

Ακούστε στους 91.2 των FM, κάθε Σάββατο στις 7.30 μ.μ., την εκπομπή «Ψαλτικές Περιηγήσεις» που παρουσιάζουν οι ιδρυτές της Σχολής μας.